Wetenschap is ‘wil tot macht’…

Trudy in De Abdij van Egmond

Op dit zaterdagverhaal nemen we een kijkje in de oudste abdij van Friesland, die van Egmond. De Angelsaksische monnik Adalbert stichtte daar rond 700 het eerste christelijke heiligdom aan de West Friese kust. Hij was collega van Willibrord, de apostel der Friezen die rond 690 bij Katwijk landde.

Monnikenverblijf

Adalbert werd in Egmond begraven. Boven zijn gebeente zou de abdij gebouwd worden.

Die Abdij werd door de Protestanten in de zestiende eeuw verwoest, toen die de macht overnamen. Maar in de periode van de katholieke revival van voor de Tweede Wereld Oorlog (1880-1940) werd die abdij weer herbouwd.

Er zitten nog een paar monniken, en om de monnikspij op te houden verkopen ze Sancti Adalberti bier en kaarsen.

Tegelijk lezen we nu het boek ‘Anno domini 1000, Anno domini 2000’  van Dr. F. de Graaf. Die beschrijft hoe de christenheid naar het jaar 1000 toeleefde als een soort ‘eerste eindtijd’. De kerk was nog niet gescheurd in ‘orthodox’ en katholiek. (1054)

Abdijtuin

Karel de Grote (+814) had als West Romeinse keizer met grof geweld het christelijk geloof verspreid. Zo had hij bijvoorbeeld 5000 Saksen geslacht. Zijn nazaat Otto III zou vervolgens met het naderen van de zonnewende in 999 die bloedschuld van de christenheid willen afwenden.

Otto III was de laatste keizer die het even lukte om eenheid te brengen tussen Rome en Constantinopel, dus West- en Oost Romeins. Dus het christelijk gezag verenigd in 1 keizer.

Hij wist in zijn korte leven, voor hij op zijn 20ste stierf nog grote militaire zeges te behalen tegen zowel de Mohammedanen in Italië als tegen de Slaven (Scythen) om zo het christelijk-Romeinse rijk veilig te stellen.

Graaf Floris 1 ligt er in zijn tombe

Met het naderen van het jaar 1000 vond Otto III het noodzakelijk een soort vergeving af te smeken voor zijn voorganger Karel de Grote. Hij liet het graf in de dom in Aken openen. Hij ging zelfs de tombe binnen om daar te bidden, en Karel te eren.

Die grafschennis zag men vervolgens als aanleiding tot zijn vroege dood. Alsof Otto III zichzelf had geofferd voor het christelijke rijk. Volgens Dr F. De Graaf zou het eerste ‘duizendjarige rijk’ nu volgens de christelijke eschatologie zijn afgerond. Er zou een nieuwe periode komen in de wijze waarop God zich verhoudt tot de wereld.

De natuur zou verder van de ‘bovennatuur’ komen totdat in 2000 de echte eindtijd zou aanbreken.

Toegang Abdijkerk

In het jaar 1000 werd in de Abdij van Cluny ook de eerste aanzet gegeven tot de moderne Westerse wetenschap, die zich ondermeer baseerde op het werk van Islamieten in Spanje. Daarmee kwam de christenheid in aanraking.

De nieuwe wetenschapsbeoefening zou een andere relatie met de natuur en de wereld openleggen, namelijk die van de objectivering.

Dat je naar levende wezens kunt kijken als een ding. Iets dat je ook kunt ontleden, om als een apparaat alle losse onderdeeltjes te bestuderen. Zo door die manier van kijken die door de wetenschapsbeoefening werd geopend, zouden mensen in de volgende duizend jaar steeds afstandelijker tot de natuur gaan staan.

Alleen de ‘wil tot macht’ zou basis zijn van deze manier van kijken, de objectivering. Je wilt dan ergens greep op krijgen. Uiteindelijk zou die kijkwijze ook de weg banen voor de gruwelen van de twintigste eeuw, de totalitaire regimes met hun dodenkampen.

Kortom: de wijze van kijken en denken zou de wereld veranderen, nadat een andere kijk- en denkwijze mogelijk werd door de ‘eerste’ eindtijd: het jaar 1000 anno domini. Het zoenoffer van Jezus was als het ware ‘uitgewerkt’, de kerk en christenheid moesten nu worstelen om een nieuwe verhouding tot God te vinden.

De onvermijdelijke versplintering van kerk en christelijk rijk zou uiteindelijk volgen.

Het gebedsoord is verder vervallen, dan de laatste maal (2008) dat ik de Abdij bezocht

Met het lezen van F. de Graaf kijk je kortom via de bril van christelijke heilsgeschiedenis terug in de tijd.

Zo leer je weer naar de wereld zien op de zelfde wijze als Adalbert en Willibrord deden, en hun tijd- en landgenoot Sint Bede. Dankzij zijn kalenderrekening zou het jaar nul, Anno domini ingevoerd worden. Plots was de tijd gekerstend, en onderdeel van een logische opvolging van bijbelse geschiedenis geworden die moest culmineren in een eindtijd.

Abdij van Egmond

En die eindtijd moeten we dan nu zo ongeveer in zitten.